Αυταπάτης εγκώμιον

Καθώς περνούν οι μήνες και τα χρόνια ωριμάζουν γύρω μας ζητήμτα για τα οποία αναπτύσσεται προβληματισμός και προτείνονται λύσεις για ζητήματα που μας καίνε, σαν άτομα και σαν κοινωνία. Στόχοι, άλλοτε ευφυείς και επεξεργασμένοι, άλλοτε πρόχειροι και ανόητοι, συσπειρώνουν άτομα και κοινωνικές ομάδες και πολλές φορές δημιουργούν κινήματα, ή εμπνέουν ηγέτες και πολιτικά κόμματα σαν πανάκειες για την θεραπεία των χρόνιων αδυναμιών μας.

Η απόσταση ανάμεσα στην ρεαλιστική ελπίδα και την αυταπάτη είναι πολλές φορές μικρή. Ιδιαίτερα αν οι στόχοι που τίθενται προσκρούουν σε μία αυστηρή ανάλυση της πραγματικότητας και το κυνήγι τους από τα άτομα και τις συλλογικές ομάδες έχει τα χαρακτηριστικά όχι μόνο της αυταπάτης αλλά και εκείνα της χίμαιρας.

Ένα παράδειγμα, είναι η πρόσφατη συζήτηση που εντείνεται για την αναγκαιότητα ενός επενδυτικού σοκ, για επενδύσεις 100 δις σε 6 χρόνια, σαν προϋπόθεση για έναν νέο ενάρετο αναπτυξιακό κύκλο. Πολλοί (και εγώ) επισημαίνουν τα γιγαντιαία εμπόδια που θέτει η πραγματικότητα, το θεσμικό αλαλούμ, η μειονεξία των ενδεχόμενων πρωταγωνιστών, των επιχειρήσεων, που είναι στην πλειοψηφία τους μικρές και αδύναμες, οι χαμηλές δεξιότητες του ανθρώπινου δυναμικού, η διαφθορά, για να συμβεί κάτι τέτοιο. Μάρτυρας των ρεαλιστών η ίδια η εμπειρία, καθώς έχουν περάσει κιόλας πολλά χρόνια που ακούγονται τα ίδια και τα ίδια, σαν στόχοι και εμπνευσμένες λύσεις. Και δεν γίνεται, σχεδόν, τίποτε.

Άλλο παράδειγμα, από τον πρόσφατο πολιτικό διάλογο, είναι το αν το κυβερνών κόμμα, το κόμμα της αδράνειας και της υποτιθέμενης «αριστερής» διακυβέρνησης, είναι σε πορεία προσαρμογής στον ρεαλισμό της διακυβέρνησης, όπως αυτή την ξέρουμε στα δυτικά κράτη όπου κυβερνά η σοσιαλδημοκρατία. Ελπίδα, ή αυταπάτη; Καθώς άλλοι επισημαίνουν τις πολλές αμαρτίες και ιδεοληψίες που καθοδηγούν ακόμα τις πράξεις του Συριζα τόσο στις διακηρύξεις όσο και στην καθημερινή του πρακτική.

Κορυφαίο παράδειγμα ακόμα είναι η συζήτηση για το κατά πόσο είναι αναγκαία μία «εθνική συννενόηση», μια υποστολή της διχαστικής λογικής με την οποία λειτουργεί το πολιτικό μας σύστημα τα τελευταία τουλάχιστον 100 χρόνια. Κάποιοι την θέτουν σαν στόχο προκειμένου να αναγεννηθεί η χώρα, ενώνοντας τις λιγοστές δυνάμεις της, ενώ άλλοι, ρεαλιστές, υποστηρίζουν ότι δεν γίνεται να αλλάξει μία κοινωνική συμπεριφορά που έχει τόσο βαθειές ιστορικές ρίζες και τρέφεται από την προσοδοθηρία ανταγωνιστικών κοινωνικών ομάδων σε βάρος του κράτους – λάφυρου.

Μπορούμε να προσθέσουμε πολλά ακόμα παραδείγματα. Η διαμάχη αισιόδοξων, ακόμα και ιδεαλιστών, με τους απαισιόδοξους, ή ενδεχομένως ρεαλιστών είναι παρούσα σε κάθε προσπάθεια αλλαγής, σε κάθε νέο στόχο που μπορεί να θέσουν μπροστά τους τα άτομα, οι ομάδες, οι κοινωνίες.

Ένα είναι σίγουρο. Χωρίς την δύναμη της ελπίδας, της προσπάθειας για αλλαγή, της ανανέωσης, καμία πρόοδος δεν μπορεί να γίνει. Ακόμα και αν η ελπίδα έχει τα χαρακτηριστικά της αυταπάτης, αξίζει να υποστηριχθεί με κάθε τρόπο. Οι ρεαλιστές μπορεί να έχουν δίκιο, αλλά αλίμονο μας αν αυτοί έχουν το πρόσταγμα και μας καλούν να τους ακολουθήσουμε. Θα μείνουμε κολλημένοι στην λάσπη του παρελθόντος, εσαεί.

Το καλύτερο παράδειγμα της δύναμης της αυταπάτης είναι το ίδιο το Συριζα και ο Τσίπρας προσωπικά. Η χίμαιρα που κυνήγησε και προπαγάνδισε προεκλογικά του έδωσε μία τεράστια εξουσία. Εξουσία άγονη βέβαια, αφού μετά δεν ήξερε τι να την κάνει.

Αυταπάτη, η δύναμη που κινεί τις μυλόπετρες της ιστορίας.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email
  Εγγραφή  
Ενημέρωση για
Close Menu